نظریه مشورتی ۷/۹۹/۷۳۲

آیا اقلام ذخی ره ساز شخصی از قبیل هارد، لب تاپ، فلش و سایر ابزار ذخیره سازی که متهم به وسیله آنها اطلاعات را منتقل نموده جزء وسایل مجرمانه و مرتبط با جرم محسوب می شود و قابل ضبط است یا باید اطلاعات موجود در ابزار ذخیره سازی و وسیله مربوطه امحاء و ابراز ذخیره ساز به متهم عودت گردد؟

مفهوم عام آلات و ادوات جرم شامل کلیه اشیاء و اموالی است که دلیل یا وسیله ارتکاب جرم بوده، از جرم تحصیل شده، حین ارتکاب استعمال یا برای استعمال اختصاص یافته است. برخی اشیاء ذاتا وسیله ارتکاب جرمند و یا از جرم تحصیل می شوند همانند انواع مو اد مخدر، اسکناس و اسناد مجعول، سکه تقلبی و ... که در صدور دستور ضبط این اموال توسط دادگاه تردیدی نیست. اما برخی اشیاء دیگر، ذاتا این خصیصه را ندارند اما ممکن است حین ارتکاب جرم استعمال یا برای استعمال اختصاص داده شوند همانند رایانه، حامل های داده، وسایل ن قلیه، آلات موسیقی و ... . قانون گذار در مواردی به ضبط وسایل ارتکاب جرم به عنوان مجازات اصلی تصریح کرده است همانند ضبط تجهیزات دریافت از ماهواره موضوع قانون ممنوعیت به کارگیری تجهیزات دریافت از ماهواره یا ضبط محصولات صیادی و ابزار آلات صید موضوع بند»ج «ماد ه 22 قانون حفاظت و بهره برداری از منابع آب زی جمهوری اسلامی ایران. اما در سایر مواردی که قانون به ضبط اموال تصریح نکرده است مطابق ماده 148 قانون آیین دادرسی ) کیفری 215 قانون مجازات اسلامی( عمل می شود. بر این اساس در فرض استعلام، وسایل ذخیره سازی داده های ر ایانه ای همانند حامل های داده یا سامانه های رایانه ای پس از محو غیر قابل برگشت داده ها، به صاحبان آن ها مسترد می.شود دکتر احمد رفیعی مدیرکل حقوقی قوه قضاییه