نظریه مشورتی ۷/۹۹/۳۰۰

1 - آیا کرونا ویرس از مصادیق های قوه قاهره می تواند باشد؟ 2 - در صورتی که مصداق قوه قاهره است، در صورت عدم انجام تعهد یا تأخیر در انجام تعهد مانند پرداخت اجاره بهای اماکن تجاری، پرداخت اقساط بانک، عدم پرداخت وجه چک و ... ضمانت اجرای آن چیست؟ انحلال قهری قرارداد، فسخ قرارداد با ذکر )نوع خیار(، تعدیل قرارداد از حیث مبلغ و مدت، یا تعلیق قرارداد تا رفع مانع؟ یا عدم پرداخت اجاره بهای اماکن تجاری و عدم تعلق خسارت تأخیر تادیه در مورد وام های بانکی؟

ا- اولا، به نحو اطلاق نمی توان شیوع بیماری کرونا و اجرای طرح فاصله گذاری اجتماعی و آثار آن بر اجرای تعهدات قراردادی را مشمول عنوان و نهاد فورس ماژور دانست؛ به نحوی که بر حسب نوع و ماهیت قرارداد ها و شروط ضمن آن، وضعیت م تفاوت است که احراز آن مستلزم رسیدگی قضایی است. برای مثال، در قراردادهای بلندمدت نمی توان بابت اجرای چند ماهه طرح فاصله گذاری اجتماعی در ایران به نهاد فورس ماژور متوسل شد و چه بسا نتوان با رعایت دیگر شرایط، آن را دشواری اجرای قرارداد دانست؛ این در حالی است که در قرارداد های کوتاه مدت از نوع وحدت مطلوب، به سبب بروز این شرایط، قرارداد منعقده منحل می.شود 2 - با توجه به پاسخ فوق، در صورت احراز فورس ماژور توسط قاضی رسیدگی کننده، بر اساس آن که موجب انت فای دائمی موضوع قرارداد شود و یا مانع موقتی در اجرای قرارداد ای جاد کند، پاسخ متفاوت است و حسب مورد ممکن است انتفای تعهد و یا وفق مواد 227 و 229 مدنی انتفای مسؤولیت به جبران خسارت را در پی داشته باشد .قانون دکتر احمد رفیعی مدیرکل حقوقی قوه قضاییه