نظریه مشورتی ۷/۹۸/۹۳۹

شخص»الف «مطابق مبایعه نامه عادی با شخص»ب « به عنوان خریدار مقدم، اقدام به خرید یک دستگاه خودرو از شخص»ب «می نماید. شخص»ب « پس از فروش خودرو به شخص»الف« ، مجددا آن را به شخص»ج « فروخته و سند رسمی آن را نیز به نام وی تنظیم می نماید. شخص»الف «اقدام به طرح شکایت کیفری کلاهبرداری از طریق فروش مال غیر علیه شخص»ب «در دادسرا و دادگاه کیفری می نماید و نهایتا شخص»ب « به اتهام فروش مال غیر به حبس و استرداد خودرو مذکور محکوم می شود. از طرفی شخص»ج «نیز هیچ گونه سمتی در پرونده کیفری مطروحه نداشته است تا از حقوق خو د در مراحل بدوی یا تجدید نظر دفاع کند. شخص »ج «اقدام به طرح دادخواست حقوقی به خواسته تقاضای بطلان مبایعه نامه میان»الف « و»ب « در دادگاه حقوقی نموده است با التفات به ماده 18 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 اصل تبعیت آراء حقوقی از آراء کیفری، آیا قاضی دا دگاه حقوقی می بایست بدون آن که وارد ماهیت دعوی حقوقی خواهان شود و به دفاعیات و ادله و مدارک خواهان و مواد قانونی توجه کند، به صرف وجود رای کیفری دادخواست وی را رد نماید یا می بایست رأی کیفری صادره به نفع شخص»الف «را نادیده گرفته و وارد ماهیت دعوای فوق شود ؟

با عنایت به این که در حقوق کیفری، جرم بودن رفتار ملازمه با صحت معاملات از حیث مدنی ندارد، در فرض استعلام که شخص»ج « در پرونده کیفری دخالت نداشته و جزو طرفین پرونده نبوده است حق دادخواهی برای شخص ثالث محفوظ است لذا به نظر می رسد دادگاه حقوقی باید به دعوای»ج « به طرفیت»الف « و»ب « به خواسته ابطال مبایعه نامه استنادی رسیدگی و اتخاذ تصمیم نماید. بر این اساس موضوع از شمول ماده 18 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 خارج است. بدیهی است چنان چه»ج « به رد مال )خودرو( به»ب « در پرونده کیفری اعتراض داشته باشد رسیدگی به اعتراض وفق تبصره 2 ماده 148 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 در دادگاه کیفری صورت می .پذیرد