نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۴/۸۵

طبق ماده 458 قانون آیین دادرسی کیفری، دادگاه تجدیدنظر استان اجازه تشدید مجازات تعزیری و اقدامات تأمینی و تربیتی در صورت عدم تجدیدنظر خواهی شاکی یا دادستان را ندارد . با توجه به اینکه فصل اول بخش چهارم قانون آ یین دادرسی کیفری ) از ماده 426 تا 447 ( مشتمل بر کلیات مقررات مربوط به اعتراض به آرا؛ اعم از تجدید نظر خواهی و فرجام خواهی، فصل دوم آن ) مواد 448 تا 461 ( مشتمل بر مقررات اختصاصی رسیدگی در دادگاه تجدید نظر استان و فصل سوم ) از ماده 462 تا 473( مشتمل بر مقررات ا ختصاصی رسیدگی در دیوان عالی کشور است و مقرره مندرج در ماده 458 قانون آیین دادرسی کیفری راجع به منع تشدید مجازات تعزیری در صورت عدم تجدید نظرخواهی شاکی یا دادستان، به دادگاه تجدید نظر استان اختصاص دارد و در مقررات مربوط به رسیدگی در دادگاه کیفری یک و دیوان عالی کشور، منعی برای تشدید مجازات در دادگاه هم عرض تقنین نشده و در صورت تردید، اصاله الاباحه، جریان دارد . علاوه بر آن وفق نظریه مشورتی شماره 933/1402/7 مورخ 2 / 12 / 1402 آن اداره کل » نقض رأی دادگاه کیفری از سوی شعبه دیوان عالی کشور و ارجاع به شعبه هم عرض، وض عیت پرونده را به زمان قبل از صدور رأی بر میگرداند و در واقع دیوان عالی کشور صرفا رأی را نقض میکند «... ؛ بنابر این با نقض رأی از سوی دیوان عالی کشور، اساسا رأی قبلی وجود ندارد تا در مقام قیاس و نسبت به آن تشدید مجازات مطرح شود؛ لذا خواهشمند است ارشاد فرما یید در صورتی که رأی دادگاه کیفری ) نظامی ( در دیوان عالی کشور نقض و جهت رسیدگی به دادگاه هم عرض ارجاع شود، آیا دادگاه هم عرض ) با فرض عدم اعتراض شاکی یا دادستان ( ، مکلف است در مقام تعیین مجازات تعزیری یا اقدامات تأمینی و تربیتی، مجازاتی معادل یا کمتر از مجازات م ندرج در دادنامه منقوض ) اولیه ( تعیین نماید؟ به تعبیر دیگر آیا قاعده منع تشدید مجازات تعزیری یا اقدامات تأمینی و تربیتی در صورت عدم تجدید نظر خواهی شاکی یا دادستان، در مرحله فرجام خواهی یا اعاده دادرسی نیز لازم الرعایه است؟ اس خ :پ الف - با اتخاذ ملاک از ماده 458 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 در منع تشدید مجازات تعزیری، در مواردی که محکوم فرجام خواهی کرده و در نتیجه آن، دیوان عالی کشور رأی صادره را نقض و پرونده را جهت رسیدگی مجدد به دادگاه تالی ارجاع کرده است، موجب قانونی جهت تشدید مجازات وجود ندارد و اقتض ای تفس یر قانون به نفع متهم نیز این امر را تأیید می کند . ب - با اتخاذ ملاک از ماده 458 قانون آیین دادرسی کیفری و الغاء خصوصیت از این ماده و همچنین از آنجا که اعاده دادرسی کیفری موضوع ماده 474 قانون آیین دادرسی کیفری به نفع محکوم پذیرفته می شود، دادگاه هم ع رض نمی تواند پس از رسیدگی، مجازات مندرج در دادنامه مورد اعاده دادرسی را تشدید کند؛ اما تغییر عنوان مجرمانه و اصلاح مواد قانونی بلا مانع است . دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه