نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۴/۸۱

به موجب بند » الف « ماده 116 برنامه ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1395 ، قوه قضاییه مکلف شده است در راستای کاهش مراجعه مردم به مراجع قضایی و تسریع در حل و فصل اختلافات از طریق داوری، ایجاد و توسعه نهاد داوری و اعتمادسازی عمومی و حمایت از آنها تا پایان سال اول اجرای قانون، تمهیدات لازم را پیش بینی کند . به موجب ماده 3 دستورالعم ل ساماندهی حل و فصل اختلافات از طریق داوری و ایجاد و توسعه نهاد داوری مصوب 1400/11/13 رئیس محترم قوه قضاییه، برنامه ریزی، اعطاء پروانه و تمدید آن، لغو پروانه و امر ساماندهی و نظارت در حوزه داوری بر عهده مرکز توسعه حل اختلاف قرار گرفته و این مرکز مجاز به وا گذاری بخشی از وظایف خود به کانون های داوری شده است؛ همچنین به موجب ماده 5 این دستورالعمل، کانون داوری نهادی غیر دولتی و دارای شخصیت حقوقی است که بر طبق اساسنامه مصوب و با تأیید و نظارت مرکز توسعه حل اختلاف در استان ها تشکیل می شود . وفق بند 6 ماده یادشده؛ ا ز جمله وظایف کانون داوری نظارت بر فعالیت صنفی و حرفه ای داوران و نهادهای داوری و حمایت از حقوق صنفی و حرفه ای می باشد . با توجه به توضیحات پیش گفته، خواهشمند است به پرسش های زیر پاسخ دهید : 1 - آیا کانون های داوری می توانند در اساسنامه خود تأسیس دادگاه انتظا می را پیش بینی کرده و مقررات انتظامی و انواع تخلفات و مجازات ها را تعیین کنند؟ به بیان دیگر، تأسیس دادسرا و دادگاه انتظامی، تعیین انواع تخلفات و مجازات ها؛ از منظر اصول کلی حقوقی و قانون اساسی چه جایگاهی دارد؟ 2 - در صورت قانونی بودن اقدامات موضوع بند یک، آ یا مراجع انتظامی کانون داوران یک استان صلاحیت رسیدگی به تخلفات داوران غیر حرفه ای و مؤسسات داوری که زیرمجموعه کانون نیستند، را دارا می باشند؟ اس خ :پ 1 - با توجه به حکم مقرر در بند » الف « ماده 116 قانون برنامه ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1395 و پیش بینی تکلیف قوه قضاییه به اتخاذ تمهیدات لازم برای ایجاد و توسعه نهادهای داوری و با توجه به دستورالعمل ساماندهی حل و فصل اختلافات از طریق داوری و ایجاد و توسعه نهاد داوری مصوب 13 / 11 / 1400 ریاست محترم قوه قضاییه که در راستای بند » الف « ماد ه 116 قانون صدرالذکر به تصویب رسیده است؛ بویژه با لحاظ بند 6 ماده 5 این دستورالعمل، کانون های داوری که در مراکز استان ها تشکیل می شوند بر فعالیت های صنفی و حرفه ای داوران و نهادهای داوری موضوع این دستورالعمل نظارت داشته و به تخلفات آن ها بر اساس مقررات اس اسنامه این کانون ها رسیدگی می کنند و به منظور نظارت بر داوران و نهادهای داوری یادشده و رسیدگی به تخلفات آن ها ) با لحاظ تبصره ماده 5 دستورالعمل یادشده ( می توانند در اساسنامه خود تأسیس هیأت های انتظامی را پیش بینی کنند . 2 - مراجع انتظامی ایجاد شده از سوی کانون های داوری به ترتیب پیش گفته، صرفا در حدود دستورالعمل مذکور بر داوران حرفه ای عضو کانون های داوری یادشده نظارت دارند و به تخلفات انتظامی آن ها رسیدگی می کنند و در خصوص داوران غیر عضو کانون های داوری؛ اعم از حرفه ای و غیر حرفه ای، فاقد صلاحیت رسیدگی و اتخاذ تصمیم می باشند . دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه