نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۴/۳۴۴

با توجه به آیین نامه اجرایی بند » ث « ماده ١ ١ ٣ قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب ٢ ٦ / ١ ٢ / ١ ٤ ٠ ٣ هیأت وزیران، صلاحیت ادارات ثبت احوال برای صدور گواهی حصر وراثت بر اساس داده های موجود در پایگاه اطلاعات آن سازمان صورت می گیرد؛ با توجه به حکم مقرر در ماده ٢ ٢ این آیین نامه که به موجب آن در صورت فقدان داده راجع به متوفی در پایگاه اطلاعاتی ثبت احوال باید گواهی عدم امکان صدور توسط اداره ثبت احوال صادر شود تا ذی نفع به مرجع قضایی مراجعه نماید و با توجه به اینکه اداره ثبت احوال صرفا در خصوص اشخاص دارای سند سجلی ام کان

گویی و صدور گواهی حصر وراثت را دارا می ،باشد خواهشمند است اعلام فرمایید گواهی انحصار وراثت در خصوص اشخاص فاقد شناسنامه یا مشکوک التابعه چگ ونه صادر می شود؟ آیا مرجع قضایی باید گواهی مذکور را وفق ماده ٣ ٦ ٠ قانون امور حسبی مصوب ١ ٣ ١ ٩ صادر کند؟ تکلیف گوا هی عدم امکان صدور توسط ثبت احوال چگونه است؟ آیا رسیدگی دادگاه در خصوص افراد فوق الذکر منوط به ارائه گواهی عدم امکان صدور گواهی حصر وراثت از سوی ثبت احوال می باشد و یا آنکه دادگاه می تواند رأسا گواهی حصر وراثت صادر کند و یا به علت عدم احراز تابعیت، محاکم د ادگستری مکلف ب ه صدور گواهی حصر وراثت نمی باشند؟

پاسخ: نخست، در مواردی که هیچ گونه داده یا اطلاعاتی راجع به متوفی در پایگاه اطلاعاتی سازمان ثبت احوال احوال کشور موجود نباشد، صدور گواهی انحصار وراثت از طریق سامانه موضوع ماده ٢ آیین نامه اجرایی بند » ث « ماده ١ ١ ٣ قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران ) موضوع صدور گواهی انحصار وراثت توسط سازمان ثبت احوال کشور ( مصوب ١ ٤ ٠ ٣ / ١ ٢ / ٢ ٦ هیأت وزیران، ممکن نیست و بر خلاف آنچه در استعلام آمده است، ماده ٢ ٢ آیین نامه در این موارد، تکلیف سازمان را در حد اعلام مرات ب » عدم امکان صدور گواهی « به متقاضی تعیین کرده است؛ و نه صدور گواهی » عدم امکان صدور گواهی حصر وراثت .« دوم، با توجه به بند » ث « ماده ١ ١ ٣ قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب ١ ٤ ٠ ٣ و آیین نامه اجرایی آن، صدور گواهی انحصار وراثت بر عهده ساز مان ثبت احوال کشور است؛ بنابراین در فرض سؤال که به علت نبود داده و اطلاعات لازم صدور گواهی حصر وراثت از سوی آن سازمان امکانپذیر نیست ،ها متقاضی باید دعوای مقتضی مانند اثبات نسب و یا الزام به صدور سند سجلی را در دادگاه ذی صلاح مطرح ک ند و پس از صدور رأی مقتض ی، صدور گواهی انحصار وراثت بر عهده سازمان یاد شده است . بر این اساس در فرض سؤال، صدور گواهی انحصار وراثت به وسیله دادگاه مطابق ترتیب مقرر در قانون امور حسبی مصوب ١ ٣ ١ ٩ ؛ از جمله مواد ٣ ٦ ٠ و ٣ ٦ ١ این قانون منتفی است . سوم، در خصوص افرادی که تابعیت آن ها مورد تردی د است، اصولا این افراد فاقد اوراق سجلی ایرانی هستند و رسیدگی مرجع صالح قضایی در این خصوص مستلزم طی مراحل قانونی؛ از جمله رعایت حکم مقرر در ماده ٤ ٥ ) اصلاحی ١ ٣ ٦ ٣ ( قانون ثبت احوال مصوب ١ ٣ ٥ ٥ با اصلاحات و الحاقات بعدی و رأی وحدت رویه شماره ٦ ٥ ٨ مورخ ٢ ٠ / ١ / ١ ٣ ٨ ١ ه یأت عمومی دیوان عالی کشور است . چهارم، رسیدگی دادگاه به دعوای اثبات نسب و الزام به صدور سند سجلی و مانند آن، منوط به ارائه هیچ گو نه گواهی از سوی اداره ثبت احوال نیست . بدیهی است دادگاه حسب مورد استعلام لازم را؛ از جمله از اداره یاد شده انجام می دهد . دکتر محم دعلی شاه حیدری پور مدیر کل حقوقی قوه قضاییه