نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۴/۳۳۳

بین دو شخص دو فقره قرارداد منعقد شده و در هر دو قرارداد شرط داوری پیشبینی شده است؛ با حدوث اختلاف در هر دو قرارداد و اتخاذ تصمیم توسط داوران منتخب دادگاه و طرح دعوای ابطال رأی داوران، حکم بر ابطال یکی از آراء صادر شده است؛ اما در خصوص رأی داور دیگر به لحاظ دادخواست خارج از موعد قانونی ،طرح به استناد ماده 492 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 قرار رد دادخواست صادر شده است . در خصوص فرض پیشگفته، از آنجا که دو رأی داوری کاملا مشابه صادر شده است و در صورتی که دادخواست ابطال رأی داوری در موعد قانونی مطرح میشد، این رأی نیز به مانند رأی دیگر ابطال میشد، آیا دادگاه میتواند به استناد وضعیت موجود از اجراییه صادره عدول کند؟ اس خ :پ اولا، در فرض سؤال صرف صدور حکم به ابطال رأی داور در خصوص یک قرارداد به وسیله دادگاه و عدم ابطال آن در مورد قرارداد کاملا مشابه دیگر به دلیل تقدیم دادخواست خارج از مهلت قانونی، موجب عدول دادگاه از تصمیم خود مبنی بر صدور اجراییه رأی داوری اخیر نمی باشد؛ بل که دادگاه صادرکننده اجراییه، همان گون ه که هنگام صدور اجراییه باید با توجه به ماده 489 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 اتخاذ تصمیم کند، برای عدول از این تصمیم نیز باید بر اساس ماده یادشده، باطل و غیر قابل اجرا بودن رأی داو ر و اشتباه بودن تصمیم قبلی خود مبنی بر صدور اجراییه را احراز کند . ثانیا، در فرض سؤال چنانچه دادگاه احراز کند رأی داوری مطابق ماده 489 یادشده باطل و غیر قابل اجرا می باشد، صرف ابطال اجراییه کافی نیست؛ بلکه از آنجا که این تصمیم متضمن باطل و غیر قابل اجرا د ا نستن رأی داوری است و دارای همان آثار حکم ابطال رأی داور است، تصمیم خود را باید به نحو مستدل و مستند به قانون و در قالب صدور دادنامه اتخاذ و به طرفین ابلاغ کند . ثالثا، در تمامی مواردی که دادگاه در اجرای ماده 489 قانون یادشده رأی بر باطل و غیر قابل اجرا ب ودن رأی داوری صادر می کند، با توجه به اینکه دارای همان آثار و حکم به ابطال رأی داور است، با عنایت به اینکه وفق رأی وحدت رویه شماره 836 مورخ 28 / 6 / 1402 هیأت عمومی دیوان عالی کشور، این رأی غیر مالی است؛ بنابراین مانند دیگر آرای غیر مالی قابل تجدیدنظر است . دکتر محمدعلی شاه حیدری پور مدیر کل حقوقی قوه قضاییه