نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۴/۳۰۲

به دلالت ماده ٦ ٠ ٧ قانون مجازات اسلامی ) تعزیرات ( مصوب ١ ٣ ٧ ٥ هرگونه حمله یا مقاومتی که با اقدام عملی به طور تجری نسبت به مأمورین دولت در حین انجام وظیفه به عمل آید، تمرد قلمداد شده و مرتکب آن قابل مج ازات است . در آخرین اراده قانون گذار در ماده ٣ ٤ قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب ١ ٣ ٩ ٢ با اصلاحات و الحاقات بعدی ذکر شده است که » مقابله « یا » مقاومت « به هر نحوی در مواجهه با مأموران کاشف قاچاق، تمرد محسوب می شود . نخستین تفاوت این ماده با ماده ٦ ٠ ٧ قانون مجازات اسلامی ) تعزیرات ( مصوب ١ ٣ ٧ ٥ ، عدم ذکر رفتار مادی » حمله « است؛ به عبارت دیگر، با توجه به سیاست افتراقی و خاص بودن قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، اراده مقنن در این قانون اخیر بر این بوده است که به صورت مطلق با ترک فعل هم تمرد قابلیت تحقق را دارد؛ صرف ن از این ،ظر نص ماده ٣ ٤ قانون یادشده، رفتار مادی » مقاومت « را بر دو نوع دانسته است؛ مقاومت فیزیکی و مقاومت غیر فیزیکی که فرار و بی توجهی نسبت به دستور مأمور نیروی انتظامی از نوع دوم است . فلسفه این ماده یا تفسیر منطقی آن، این است که قانون گذار با وضع این ماد خواسته است مردم در برابر دستور قانون مأمور دولت تسلیم باشند ،ه حال پرسشی که مطرح می شود، این است که آیا رفتار مادی که در ماده ٣ ٤ قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب ١ ٣ ٩ ٢ با اصلاحات و الحاقات بعدی به صورت مطلق آمده است، با ترک فعل هم صورت می گیرد؟ حکم ماد ه ٣ ٤ یادشده با ماده ٦ ٠ ٧ قانون مجازات اسلامی ) تعزیرات ( مصوب ١ ٣ ٧ ٥ چه تفاوتی دارد؟

واژه های » مقابله « و » مقاومت « در ماده ٣ ٤ قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب ١ ٣ ٩ ٢ با اصلاحات و الحاقات بعدی و واژه های » حمله « و » مقاومت « در ماده ٦ ٠ ٧ قانون مجازات اسلامی ) تعزیرات ( مصوب ١ ٣ ٧ ٥ با توجه به معانی ادبی و مفاهیم عرفی واژه های مذکور و نیز عبارت » اگر عمل مذکور از مصادیق دست بردن به سلاح و سلب امنیت مردم نباشد « مندرج در ماده ٣ ٤ قانون صدرالذکر، ظهور در رفتار مثبت ) فعل ( دارد و ترک فعل از شمول مواد قانونی مذکور خارج است . توضیح آنکه، واژه مقاومت که به معنای ایستادگی کردن، پافشاری و استقامت است ، مستلزم انجام اقداماتی به منظور ایجاد مانع در مقابل مأمورین است، از مصادیق فعل محسوب می شود و سیاق الف اظ و عبارات به کار رفته در ماده ٣ ٤ قانون یادشده، دلالت بر این دارد که مقصود از مقابله و مقاومت، فعل مثبت است و شامل صرف ترک فعل نمی شود؛ اصل تفسیر به نفع متهم و استثنایی بودن مسؤولیت کیفری ناشی از ترک فعل نیز مؤید این دیدگاه است . شایسته ذکر است » مقابله « یا » مقاومت « در برابر مأموران کاشف کالا و ارز قاچاق ) تمرد ( تابع حکم خاص موضوع ماده ٣ ٤ قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب ١ ٣ ٩ ٢ با اصلاحات و الحاقات بعدی است و از قلمرو شمول حکم عام موضوع ماده ٦ ٠ ٧ قانون مجازات اسلامی ) تعزیرات ( مصوب ١ ٣ ٧ ٥ خارج است؛ به عنوان مثال، جرم خاص موضوع ماده ٣ ٤ قانون پیش گفته، با عنایت به ماده ٦ ٣ همین قانون و برخل اف ماده ٦ ٠ ٧ قانون مجازات اسلامی مشمول تعلیق اجرای مجازات نمی شود؛ در حالی که در مورد جرم موضوع ماده ٦ ٠ ٧ قانون مجازات اسلامی ) تعزیرات ( مصوب ١ ٣ ٧ ٥ ، چنین ممنوعیتی وجود ندارد . دکتر محمدعلی شاه حیدری پور مدیر کل حقوقی قوه قضاییه