نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۰/۳۸۱

فردی بابت اتهام اخلال عمده در تولید و توزیع مایحتاج عمومی )از جمله فرآورده های گوشتی و مرغ( موضوع بند»ب « ماده 1 قانون مجازات اخلال گران در نظام اقتصادی کشور دستگیر و قرار بازداشت موقت وی صادر و پرونده جهت بررسی اعتراض به دادگاه انقلاب ارسال می شود. با عنایت به رأی وحدت رویه 704 مورخ 1386/7/24 هیات عمومی دیوان عالی کشور که اعلام نموده»به کلیه جرایم علیه امنیت داخلی و خارجی کشور و محاربه و یا افساد فی الارض در دادگاه های انقلاب رسیدگی می گردد و رسیدگی به جرایم مذکور در بندهای مختلف ماده یک قانون مجازات اخلال گران در نظام اقتصادی کشور نیز در صورتی که طبق ماده 2 این قانون به قصد ضربه زدن به نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران یا به قصد مقابله با آن و یا با علم به موثر بودن اقدام به مقابله با نظام مزبور باشد به لحاظ این که متضمن اقدام علیه امنیت داخلی و یا خارجی کشور است با این دادگاه ها خواهد بود و در سایر موارد به علت نسخ ضمنی تبصره 6 ماده 2 قانون اخیرالذکر در ای ن قسمت، دادگاه های عمومی صلاحیت رسیدگی خواهند داشت:« 1 - در رابطه با صلاحیت دادگاه انقلاب نسبت به رسیدگی به جرایم مربوط به اخلال در نظام اقتصادی چه ضابطه ای وجود دارد؟ 2 - اگر در تفهیم اتهام قیود سه گانه مذکور شامل قصد ضربه زدن به نظام جمهوری اسلامی ایران، ق صد مق ابله با آن و علم به موثر بودن اقدام در مقابله با نظام ذکر نشود، آیا دادگاه انقلاب صلاحیت رسیدگی به اعتراض متهم به قرار بازداشت موقت را دارد؟ آیا احراز این قیود مقدمه تشخیص صلاحیت دادگاه انقلاب در رسیدگی به اعتراض متهم است؟ هم چنین اگر بازپرس به طور م طلق تفهیم اتهام کند و پرونده به دادگاه انقلاب ارسال شود و دادگاه انقلاب قصد مقابله با نظام را احراز نکند، آیا باید قرار عدم صلاحیت به شایستگی دادگاه کیفری یک صادر کند یا رسیدگی و نسبت به متناسب بودن یا نبودن قرار تامین صادره اتخاذ تصمیم کند؟ - آیا بازپر س مکلف به ذکر قیود سه گانه مذکور )قصد ضربه زدن به نظام، قصد مقابله با نظام و علم به موثر بودن اقدام در مقابله با نظام( در تفهیم اتهام است یا تکلیفی در این خصوص ندارد و در تفهیم اتهام، ذکر صرف عمده بودن یا نبودن اخلال در نظام اقتصادی )وفق ماده 2 و تبصره 1 ماده 2 قانون مجازات اخلال گران در نظام اقتصادی( کفایت می کند؟ با توجه به بند»ت « ماده 303 ناظر بر تبصره 6 ماده 2 مجازات اخلا لگران در نظام اقتصادی کشور، رسیدگی به جرایم مذکور در این قانون در صلاحیت دادگاه ان ق لاب است و رأی وحدت رویه شماره 704 مورخ 24/7/1386 که ناظر بر ماده 5 قانون تشکیل دادگاه های عمومی و انقلاب مصوب 1373 به لحاظ نسخ صریح این قانون در حال حاضر قابل استناد نیست .است، 2 - با توجه به پاسخ در بند نخست، پاسخ به این پرسش روشن است ارائه.شده 3 - بازپرس در تفهیم اتهام مکلف است مطابق ماده 195 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 موضوع اتهام و ادله آن را به شکل صریح به متهم تفهیم و سپس شروع به پرسش کند؛ بنابراین در فرض استعلام، تفهیم موضوع اتهام ضروری است .دقیق دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه