نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۰/۱۲۲۸

5 - با عنایت به ماده 143 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 که مقرر داشته» در مسؤولیت کیفری اصل بر مسؤول یت شخص حقیقی است و شخص حقوقی زمانی مسؤولیت دارد که رئیس یا نماینده آن به نام شخص حقوقی یا در راستای منافع آن مرتکب جرم شود با این حال این عامل مانع مسئولیت شخص حقیقی مرتکب جرم نیست «و از آنجا که غالب جرایم ارتکابی از سوی اشخاص حقوقی ناشی از سوء مدیریت مدیر ان اجرای ی یا بالاترین مقام آن سازمان است، چنانچه در پرونده تصادف جرحی یا فوتی، کارشناس فنی تصادفات پنجاه درصد حادثه را منتسب به شهرداری، اداره راه و امثال آن اعلام کند، آیا صرف این اظهار نظر برای مسؤول دانستن شخص شهردار یا رئیس اداره را ه کفایت می کند یا؟ در صورت مثبت بودن

، آیا پرونده می بایست در اجرای ماده 308 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 به دادسرای مرکز استان ارسال شود؟

پاسخ: اولا، به موجب ماده 141 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 مسؤولیت کیفری، شخصی است و ماده 143 قانون مذکور نیز تصریح کرده است که اصل بر مسؤولیت کیفری شخص حقیقی است و شخص حقوقی در صورتی دارای مسؤولیت کیفری است که نماینده قانونی شخص حقوقی به نام یا در راستای منافع آن، مرتکب جرمی شود و به هر صورت مسؤولیت کیفری اشخاص حقوقی مانع مسؤولیت اشخاص حقیقی مرتکب جرم نیست، از سوی دیگر دیه و دیگر ضرر و زیان ناشی از جرم احکام و آثار مسؤولیت مدنی یا ضمان را دارد و قانونگذار در خصوص دیه در ماده 452 بر این امر تصریح دارد و تبصره ماده 14 قانون یادشده نیز با توجه به ارکان مسؤولیت مدنی بیان داشته است که»چنانچه رابطه علیت بین رفتار شخص حقوقی و خسارت وارد ش ده احراز شود، دیه و خسارت قابل مطالبه خواهد بود «... همچنین در دیگر موارد قانونی نظیر ماده 11 قانون مسؤولیت مدنی مصوب 1339 در خصوص اشخاص حقوقی حقوق عمومی و ماده 184 قانون کار مصوب 1369، احکام خاصی را در خصوص خسارات وارده به اشخاص و چگونگی تعیین مسؤول آن ه ا مقرر نموده است؛ بنابراین، مسؤولیت پرداخت دیه و خسارت، حسب مورد با رعایت قواعد مربوط به مسؤولیت مدنی و جمله مقررات فوق، متوجه شخص حقیقی یا حقوقی و یا هر دو است .از ثانیا، با توجه به قسمت اخیر ماده 308 که تنها رسیدگی به ا تهامات »شهرداران مراکز شهرستان ها «را در صلاحیت دادگاه های کیفری مرکز استان قرار داده است و با لحاظ اصل کلی صلاحیت محلی رسیدگی به اتهامات اشخاص در مراجع قضایی کیفری محل وقوع جرم مذکور در ماده 310 همین قانون، رسیدگی به اتهامات شهرداران غیر مرکز شهرستان، در صلاحیت دادگاه های کیفری محل جرم است .وقوع روح اله رئیسی