نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۰/۱۰۸۵

در پرونده ایراد صدمه بدنی غیر عمدی ناشی از بی احتیاطی در امر رانندگی با دوچرخه، عاقله طفل که محکوم به پرداخت دیه شده اند، از اجرای حکم امتناع می کنند. آیا جلب آنان در اجرای ماده 696 قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( ممکن است؟ آیا عدم شناسایی محل اسکان عاقله به دلیل تبعه خارجی بودن آن ها بعد از صدور حکم محکومیت و عدم دسترسی به اموال آن ها می تواند از موجبات اعمال ماده 470 قانون مجازات اسلامی باشد و ح کم به پرداخت دیه از بیت المال صادر شود؟

اولا، با توجه به مواد 3 و 22 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی مصوب 1394 و انطباق آن با ماده 696 قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375 ، نیازی به استناد به ماده 696 قانون وجود ندارد .این ثانیا، مسؤولیت عاقل ه به پرداخت دیه، ناشی از قانون و یک حکم تکلیفی است؛ و نه ناشی از جرم یا مسؤولیت کیفری؛ بنابراین مجوز قانونی برای جلب و بازداشت عاقله وجود ندارد. در مواردی که مسؤولیت پرداخت دیه متوجه عاقله است، طبق تبصره 2 ماده 85 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 در صورت وجود دلایل کافی، به وی اخطار می شود که برای دفاع از خود حضور یابد؛ ولی عدم حضور عاقله به هر علت از جمله در دسترس نبودن وی به صراحت قسمت اخیر تبصره 2 ماده 85 مذکور مانع از رسیدگی و صدور حکم به محکومیت وی نیست و با قطعیت حکم محکومیت، دیه از اموال وی استیفاء می شود و در صورت عدم تمکن وی، دیه توسط مرتکب پرداخت می شود و اگر مرتکب نیز تمکن مالی نداشته باشد، طبق ماده 470 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 از بیت المال پرداخت می.شود روح اله رئیسی